Małopolska

Małopolska to kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty. Swoją nazwę region zawdzięcza łacińskiemu określeniu Polonia Minor, które po raz pierwszy zostało potwierdzone na początku XV wieku, by odróżnić tę część państwa od Wielkopolski (łac. Polonia Maior). Co ciekawe, znaczenie rozróżnienia maior i minor można odczytywać w kilku kontekstach: np. większa – mniejsza, starsza – młodsza, ale również rozszerzona – właściwa.
W praktycznie całej, ponad 1050-letniej historii Polski Małopolska była ważną częścią naszej Ojczyzny i jej sercem. Z regionem związani byli wybitni naukowcy, ludzie kultury, historycy czy literaci, m.in. Mistrz Wincenty zwany Kadłubkiem, biskup krakowski, autor Kroniki dziejów Polski, którego idee wolności, męstwa, wspólnoty narodowej kształtowały I Rzeczpospolitą i mają wpływ na nas do dzisiaj. To w Krakowie przez ponad 500 lat znajdowała się stolica Polski, tu koronowano i chowano królów, a za sprawą najstarszej polskiej uczelni kształtowała się myśl polityczna naszego narodu, która wyprzedzała o kilkaset lat swój czas. Wystarczy wspomnieć o Pawle Włodkowicu, rektorze Uniwersytetu Jagiellońskiego, który na 600 lat przed Woodrowem Wilsonem uzasadniał prawo narodów do samostanowienia o sobie. Był również prekursorem wolności religijnej podkreślając, że każdy ma prawo do swojej wiary i nie można nikomu jej narzucać. Ten przykład dobitnie pokazuje, że to Polacy i Małopolanie byli prekursorami tolerancji, a Europa potrzebowała całych wieków i tragedii II Wojny Światowej, by wprowadzić do światowego prawodawstwa zasady, które na przełomie XIV i XV wieku zapisywał Paweł z Polski.
Małopolska była też ważnym regionem gospodarczym przez który przebiegały istotne szlaki handlowe. Najważniejszym i największym polskim przedsiębiorstwem były Żupy Krakowskie, a przychody królewskie z soli wydobywanej w Wieliczce i Bochni stanowiły 1/3 całego dochodu skarbca. Do dzisiaj Kopalnia Soli w Wieliczce jest ważnym miejscem – już nie gospodarczo, ale turystycznie.

Garść liczb
Dzisiejsze województwo małopolskie, utworzone w 1999 roku w wyniku reformy administracyjnej, jest podzielone na 19 powiatów ziemskich i 3 grodzkie (Kraków, Nowy Sącz, Tarnów) oraz 182 gminy. Jego stolicą jest Kraków. Województwo zajmuje powierzchnię ponad 15 tys. km² i jest jednym z mniejszych w Polsce. Na jego terenie zamieszkuje ok. 3,4 mln mieszkańców (stan na 31 grudnia 2019 r.). Warto także wspomnieć, że Województwo Małopolskie jako jedyne ma prawo do posiadania w swoim herbie godła Polski – tj. białego orła w koronie, z głową zwróconą w prawą stronę, na czerwonym tle.
Ciekawostką jest, że województwo małopolskie bardzo szybko zaczęto nazywać w skrócie Małopolską – pomimo, że jej obszar, zarówno historycznie jak i geograficznie, był krainą znacznie rozleglejszą niż dzisiejsze województwo, zajmujące niewielki procent jej dawnego obszaru. Znajduje to odzwierciedlenie m.in. w nomenklaturze Urzędu Marszałkowskiego objawiającej się, przykładowo, w logo województwa.

Pole biznesu
Małopolska współczesna – dziedziczka tradycji funkcjonujących przez setki lat szlaków handlowych i sprzyjającego rozwojowi mieszania się kultur – może pochwalić się intensywną aktywnością gospodarczą. Na koniec 2018 roku w systemie REGON zarejestrowanych było łącznie 391,5 tys. podmiotów, co stanowiło 9 proc. wszystkich podmiotów w skali kraju. Ten stan rzeczy Małopolska zawdzięcza swoim licznym atutom, m.in. dużej atrakcyjności inwestycyjnej, dostępności komunikacyjnej i innowacyjności. Obecność sektora wysokich technologii, instytucji badawczo-rozwojowych i uczelni wyższych sprawia, że województwo przyciąga otwartością oraz potencjałem naukowym i badawczym. 
Województwo małopolskie można podzielić na trzy strefy gospodarcze, od południowych do północnych jego krańców: pierwszą, częściowo górską, będącą obszarem gospodarki rolnej i leśnej, gdzie głównym źródłem dochodu jest turystyka wypoczynkowa i zdrowotna; drugą, w której znajdują się ośrodki przemysłowe: Kraków, Oświęcim, Wadowice, Chrzanów, Trzebinia, Olkusz, Myślenice, Bochnia i Tarnów i gdzie rozwija się przemysł rolno-spożywczy i trzecią - posiadającą najlepsze w regionie warunki do prowadzenia produkcji rolnej. Warto także podkreślić, że w Małopolsce znajdują się bogate zasoby naturalne – to region, w którym występują m.in. złoża ropy i gazu ziemnego, złoża siarki i gipsów, cynku i ołowiu, piaskowce i wapienie.

Najlepsze z natury
Województwo małopolskie może pochwalić się także wyjątkowym bogactwem pięknie ukształtowanych terenów. Tutaj na południu piętrzą się najwyższe polskie góry Tatry, tędy biegnie dolina największej polskiej rzeki Wisły, tu krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne. W małopolskiem istnieje aż sześć parków narodowych, jedenaście parków krajobrazowych, dziesięć obszarów chronionego krajobrazu, osiemdziesiąt cztery rezerwaty przyrody i ponad dwa tysiące pomników przyrody. Jako że ziemie te były kolebką państwowości polskiej, do dziś zachowało się kilkadziesiąt zamków, blisko tysiąc kościołów i innych świątyń, zabytkowych wsi i miast, w których znajdziemy niepowtarzalną architekturę. Działają tu liczne muzea i skanseny, istnieją sanktuaria i miejsca pielgrzymek. Co ciekawe, na terytorium województwa znajduje się aż osiem – najwięcej w Polsce – obiektów chronionych jako dziedzictwo kultury i przyrody. 
Województwo wyróżnia się także niezwykłym, urozmaiconym folklorem, wciąż żywotnym w wielu miejscach, mimo globalizacyjnej unifikacji. Kultywowane są tu piękne, dawne tradycje, które przeplatają się z nowymi zjawiskami, podkreślając wzajemnie swoje walory. Zarówno kraina jak i województwo wielokrotnie stawały się przedmiotem zainteresowania badaczy i krajoznawców. By wyjść naprzeciw ich entuzjazmowi, a także ułatwić poznawanie skarbów regionu rosnącej liczbie turystów, na obszarze województwa wytyczono tematyczne trakty. Mowa tu o m.in. Małopolskiej Trasie UNESCO, Szlaku Architektury Drewnianej, Szlaku Solnym, Szlakach Papieskich czy Szlaku Oscypkowym. 
Zasób małopolskich atrakcji turystycznych wydaje się niewyczerpany. Województwo może bowiem pochwalić się nie tylko niezwykłym dziedzictwem kulturowym i unikatowymi zabytkami, ale i rzadko spotykanym bogactwem geoturystycznym: kamieniołomami, nieczynnymi kopalniami, skałkami, torfowiskami i jaskiniami, budzącymi ciekawość miłośników natury.

Kulinarna Małopolska
Małopolska posiada też ogromne potencjalne możliwości wytwarzania naturalnych produktów żywnościowych. Bowiem zarówno charakter rolnictwa, jak i nieprzemysłowe metody produkcji, a także naturalny wiejski krajobraz, duża różnorodność biologiczna oraz bogactwo kulturowe i historyczne naszego regionu pozwalają stwierdzić, że Małopolska ma wiele do zaoferowania w dziedzinie wytwarzania żywności wysokiej jakości. 

Smakowanie Małopolski 
Najlepiej zacząć od oscypka. Kruchy i delikatny, pachnący wonnym dymem i górskimi łąkami. Powstaje z owczego mleka tylko w polskich górach. Skosztować trzeba też bryndzy podhalańskiej - miękkiego sera o ostrym, specyficznym smaku. 
W stolicy Małopolski warto spróbować żurku po krakowsku czy barszczu czerwonego. Krakowscy piekarze wypiekają obwarzanki – zwinięte spiralnie w kształcie pierścienia, posypane makiem, solą lub sezamem. Mniej znany jest chleb prądnicki, a piecze się go w okolicy Krakowa co najmniej od XV wieku. Prawdziwy bochenek prądnicki ma metr długości i waży nawet kilkanaście kilogramów. Inne krakowskie wyroby piekarskie to, znane też za Wielką Wodą, bajgle z Kazimierza - bułki z dziurą w środku z różnymi posypkami. Oryginalne wypieki to nie tylko specjalność krakowska. Smakosza zachwycą też: drożdżowy jodłownicki kołacz z serem, posypany kruszonką kołacz jurajski, kukiełka lisiecka, owalny, posypany zgniecionymi ziarnami pszenicy chleb żarnowy z Łomnej czy chleb jurajski. Świeże pieczywo wybornie smakuje z miodem. Pośród jodłowych i świerkowych borów, powstają wyborne miody spadziowe - małopolski, sądecki oraz z Beskidu Wyspowego.
Typowe dla Małopolski są również: sól wielicka, lody nowotarskie czy balsam kapucyński. Spośród serów i wyrobów nabiałowych wymienić trzeba też: redykołkę, żentycę, ser gazdowski i bundz. 
Tylko w Małopolsce można skosztować oryginalnych mocnych trunków produkowanych ze śliwek - śliwowicy łąckiej i wybornej, a także przygotowywanych na bazie owoców jarzębiny - jarzębiaka izdebnickiego i słodkiej jarzębinki. 
Do najciekawszych wędlin należy kiełbasa lisiecka wyrabiana w Liszkach i Czernichowie pod Krakowem. Z mięs na szczególną uwagę zasługują tuszki gęsi zatorskich i jagnięcina podhalańska.
Warte spróbowania są owoce i warzywa: charsznicka kapusta kwaszona, fasola „Piękny Jaś” z doliny Dunajca, łukowicka śliwka suszona lub suska sechlońska. Z Małopolski pochodzą też tradycyjne odmiany jabłek z Raciechowic oraz Łącka. 
I wreszcie specjał szczególny, karp zatorski z okolic Zatora, gdzie już od XII wieku hoduje się ryby w tzw. „Dolinie Karpia”. 
To oczywiście tyko niektóre przysmaki. Na prawdziwą ucztę smaków zapraszamy do Małopolski !

Małopolskie produkty regionalne
Od momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej rodzimi producenci żywności mogą chronić i promować swoje wyroby, wpisując je do rejestru Komisji Europejskiej.
Dzisiaj Małopolska może poszczycić się największą ilością polskich produktów objętych unijną ochroną. Pochodząca z Małopolski bryndza podhalańska była pierwszym polskim produktem regionalnym zarejestrowanym w UE.
• Bryndza podhalańska - miękki, podpuszczkowy ser wytwarzany na Podhalu z mleka owczego lub z mleka owczego z domieszką mleka od krowy polskiej czerwonej.
• Oscypek - legendarny wędzony ser owczy wyrabiany przez górali spod szczytów Tatr, Pienin i Beskidów według kilkusetletniej receptury. Ma unikatowy kształt wrzeciona. Jest pikantny, lekko słonawy, przesiąknięty aromatem dymu.
• Redykołka - młodsza „siostra” oscypka; to mały serek wytwarzany w kształtach zwierząt, serduszek lub wrzeciona. 
• Suska sechlońska - legenda z okolic Laskowej mówi, że lokalny proboszcz zadawał parafianom jako pokutę za grzechy sadzenie drzew śliwy, a owoce obowiązkowo mieli poddawać suszeniu, bowiem suszonych dymem śliwek nie dało się przerobić na śliwowicę.
• Kiełbasa lisiecka - ulubiona wędlina Jana Pawła II, produkowana jest w dwóch gminach niedaleko Krakowa: Liszkach i Czernichowie. 
• Obwarzanek krakowski - jeden z symboli Krakowa. Już w roku 1496 król Jan Olbracht zarządził to, co potem potwierdziła UE - prawdziwe obwarzanki można wypiekać tylko w Krakowie i dodatkowo w powiatach krakowskim i wielickim.
• Jabłka łąckie - w Łącku uprawia się jabłka już od XII wieku. Wyrazisty smak i zapach oraz wyjątkową soczystość, zawdzięczają mikroklimatowi Kotliny Łąckiej.
• Chleb prądnicki - tradycja wypieku sięga 1421 r., kiedy to Albert, biskup krakowski nadał swemu kucharzowi część gruntów w Prądniku Białym zobowiązując go do dostarczania chleba na stół biskupi. A był to chleb nie byle jaki: 14 kilogramów, metr długości i ok. pół metra szerokości! Na co dzień do sprzedaży trafia wersja „mini” ważąca „tylko” 4,5 kilograma.
• Karp zatorski - początki tradycji hodowli ryb w okolicach Zatora, gdzie obecnie znajduje się ponad 1100 ha stawów, sięgają XII wieku. Przez wiele lat karpie z Zatora trafiały na stoły królewskie – stąd zachowana nazwa gatunku ryby: karp królewski. 
• Fasola „Piękny Jaś” z Doliny Dunajca - dolina Dunajca to jeden z najcieplejszych terenów w Polsce. Plantacje Pięknego Jasia wpisały się na stałe w krajobraz doliny, a fasola pod różnymi postaciami stanowi ważny element regionalnej kuchni.
• Jagnięcina podhalańska - tradycja chowu owiec na Podhalu sięga setek lat. Dzisiejsze hodowle tworzone są w oparciu o rasy „polska owca górska” i „cakiel”. Chów owiec odbywa się na nienawożonych pastwiskach i duży wpływ na smak mięsa ma niespotykaną poza obszarem Podhala specyficzna flora górska.
• Kiełbasa piaszczańska - jak mówi legenda już przed wiekami była dostarczana na stoły królewskie na Wawelu
• Kiełbasa krakowska sucha staropolska - wywodzi się z tradycji krakowskich kiełbas grubo krojonych, charakterystyczny jest widoczny po wzięciu pod światło cienkiego plasterka - mozaikowy układ tzw. witrażyk.
• Czosnek galicyjski - ma wysoką zawartość alliny, fioletowo-różowe lub fioletowe zabarwienie łuski okrywającej dużą główką i małą liczbę ząbków w główce.

Małopolski Festiwal Smaku
Województwo Małopolskie od piętnastu lat organizuje Małopolski Festiwal Smaku-wydarzenie promujące unikatowe dziedzictwo kulinarne Regionu, produkty tradycyjne i lokalne. 
Pierwsza edycja Festiwalu odbyła się w 2005 roku, a dziś lokalne kiermasze regionalnych specjałów organizowane są każdego lata w wielu miejscowościach, w całym Regionie. Festiwal na przestrzeni lat stał się najbardziej rozpoznawalnym i markowym, kulinarnym wydarzeniem. 
Małopolska bowiem to nie tylko wspaniała historia i kultura, ale również ogromne dziedzictwo kulinarne. Produkty regionalne cieszą się dużym uznaniem mieszkańców i turystów, gdyż wytwarzane są według tradycyjnych receptur przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Małopolski Festiwal Smaku to powrót do korzeni dający możliwość skosztowania tego, co w naszym Regionie najsmaczniejsze. 
Producenci prezentują oraz sprzedają swoje wyroby, a koła gospodyń wiejskich przygotowują z lokalnych produktów dania, które przypominają każdemu smaki z dzieciństwa. 
Festiwalowi towarzyszy także wiele atrakcji. W festiwalowej kuchni, podczas pokazów gotowania, smakowite potrawy serwują znakomici kuchmistrzowie, a wystawcy poddają swoje produkty pod ocenę jury w konkursie kulinarnym. A tym wszystkim Małopolanie delektują się na polu, gdzie najlepiej smakują złociste miody, wędzone sery, tradycyjne wędliny, świeżo tłoczone soki, chrupiące pieczywo i wiele, wiele innych przysmaków. 
Oprócz atrakcji kulinarnych, takich jak pokazy gotowania, degustacje, konkursy dla wystawców, każde wydarzenie uatrakcyjniają animacje dla najmłodszych oraz występy lokalnych artystów.

Pamiętajcie! Dobre, bo małopolskie !

THIS IS A GREAT PLACE TO VISIT!

Malopolska Region is one of the most dynamically developing regions in Poland and Central Europe. It is located on the crossroads between the West (Austria, Germany) and the East (Ukraine), North (Scandinavia) and the South (Slovakia, Hungary), has unique advantages and attracts 8-10 million tourists each year, new investments and young people studying at Malopolska universities.

Visit Our Homepage
Małopolska
Małopolska
Małopolska
Regional
Regional
Regional
Regional
Eriksberg
AGROTURYSTYKA MALOWANE WIERCHY SYLWIA PACH
Länk

AGROTURYSTYKA MALOWANE WIERCHY SYLWIA PACH

Eriksberg
CHATKA WŁÓCZYKIJA
Länk

CHATKA WŁÓCZYKIJA

Eriksberg
EKOMIODY LIDIA MOROŃ - MORAWSKA
Länk

EKOMIODY LIDIA MOROŃ - MORAWSKA

Eriksberg
FABRYKA PASJI CELKA EWELINA MORYS
Länk

FABRYKA PASJI CELKA EWELINA MORYS

Eriksberg
GAWOR - PRODUKCJA WĘDLIN JAKOŚĆ I TRADYCJA SZCZEPAN GAWOR
Länk

GAWOR - PRODUKCJA WĘDLIN JAKOŚĆ I TRADYCJA SZCZEPAN GAWOR

Eriksberg
GOSPODARSTWO EKOLOGICZNE TERESA I ANDRZEJ FILIPOWICZ
Länk

GOSPODARSTWO EKOLOGICZNE TERESA I ANDRZEJ FILIPOWICZ

Eriksberg
GOSPODARSTWO PASIECZNE "KÓSZKA" PIOTR KOŁACZ
Länk

GOSPODARSTWO PASIECZNE "KÓSZKA" PIOTR KOŁACZ

Eriksberg
GOSPODARSTWO PASIECZNE PASIEKA U KIEJDÓW
Länk

GOSPODARSTWO PASIECZNE PASIEKA U KIEJDÓW

Eriksberg
GOSPODARSTWO ROLNE I EKOLOGICZNE JAN CZAJA
Länk

GOSPODARSTWO ROLNE I EKOLOGICZNE JAN CZAJA

Eriksberg
GOSPODARSTWO ROLNIE I AGROTURYSTYCZNE "WE MŁYNIE" ELŻBIETA I PAWEŁ WOŹNICZKA"
Länk

GOSPODARSTWO ROLNIE I AGROTURYSTYCZNE "WE MŁYNIE" ELŻBIETA I PAWEŁ WOŹNICZKA"

Eriksberg
KOPALNIA SOLI WIELICZKA S.A.
Länk

KOPALNIA SOLI WIELICZKA S.A.

Eriksberg
MAGDALENA WĘGIEL PSTRĄG OJCOWSKI
Länk

MAGDALENA WĘGIEL PSTRĄG OJCOWSKI

Eriksberg
OBIEKT PASTERSKI BACÓWKA "NOWINY"
Länk

OBIEKT PASTERSKI BACÓWKA "NOWINY"

Eriksberg
OBIEKT PASTERSKI BACÓWKA "U KRZYŚKA"
Länk

OBIEKT PASTERSKI BACÓWKA "U KRZYŚKA"

Eriksberg
Obiekt Pasterski Bacơwka "U Jancoka"
Länk

Obiekt Pasterski Bacơwka "U Jancoka"

Eriksberg
PRZETWÓRSTWO MIĘSNE PŁATEK SPÓŁKA JAWNA
Länk

PRZETWÓRSTWO MIĘSNE PŁATEK SPÓŁKA JAWNA

Eriksberg
RZEPKA JANINA-FIRMA PRODUKCYJNO-HANDLOWO-USŁUGOWA
Länk

RZEPKA JANINA-FIRMA PRODUKCYJNO-HANDLOWO-USŁUGOWA

Eriksberg
TŁOCZNIA OWOCÓW PAWŁOWSKI, ANTONI MARCIN PAWŁOWSKI
Länk

TŁOCZNIA OWOCÓW PAWŁOWSKI, ANTONI MARCIN PAWŁOWSKI

Eriksberg
WINNICA SZAWAPIER ELŻBIETA PIERÓG
Länk

WINNICA SZAWAPIER ELŻBIETA PIERÓG

Eriksberg
WINNICA ZADORA
Länk

WINNICA ZADORA

Eriksberg
WISIOREK STANISŁAW MŁYNARSTWO
Länk

WISIOREK STANISŁAW MŁYNARSTWO

Eriksberg
ANNA WOŹNIAK ZAKWAS MĄKA WODA
Länk

ANNA WOŹNIAK ZAKWAS MĄKA WODA

Eriksberg
DOM GOŚCINNY SZPILKOWO ANNA I ARTUR SZPIL
Länk

DOM GOŚCINNY SZPILKOWO ANNA I ARTUR SZPIL

Eriksberg
F.P.H.U. OIKOS MARCIN WÓJCIK
Länk

F.P.H.U. OIKOS MARCIN WÓJCIK

Eriksberg
FIRMA PRODUKCYJNO-HANDLOWO-USŁUGOWA SPIŻARNIA DOLINY KARPIA s.c.
Länk

FIRMA PRODUKCYJNO-HANDLOWO-USŁUGOWA SPIŻARNIA DOLINY KARPIA s.c.

Eriksberg
GOSPODARSTWO EKOLOGICZNE "PSZCZÓŁKI" AGNIESZKA KRÓL
Länk

GOSPODARSTWO EKOLOGICZNE "PSZCZÓŁKI" AGNIESZKA KRÓL

Eriksberg
GOSPODARSTWO EKOLOGICZNE UPRAWA ZIÓŁ ARTUR KISIEL
Länk

GOSPODARSTWO EKOLOGICZNE UPRAWA ZIÓŁ ARTUR KISIEL

Eriksberg
GOSPODARSTWO PASIECZNE BESKIDZKA BARĆ
Länk

GOSPODARSTWO PASIECZNE BESKIDZKA BARĆ

Eriksberg
GOSPODARSTWO ROLNE BOLESŁAW BOBAK
Länk

GOSPODARSTWO ROLNE BOLESŁAW BOBAK

Eriksberg
GOSPODARSTWO ROLNE, KOCHNIARCZYK ZBIGNIEW
Länk

GOSPODARSTWO ROLNE, KOCHNIARCZYK ZBIGNIEW

Eriksberg
GOSPODARSTWO WOLICA DANUTA RYBSKA
Länk

GOSPODARSTWO WOLICA DANUTA RYBSKA

Eriksberg
LAVENDZIARNIA STOKI 6
Länk

LAVENDZIARNIA STOKI 6

Eriksberg
MALINOWSKA AGNIESZKA AGRO-WIT
Länk

MALINOWSKA AGNIESZKA AGRO-WIT

Eriksberg
OBIEKT PASTERSKI BACÓWKA "U KAZKA"
Länk

OBIEKT PASTERSKI BACÓWKA "U KAZKA"

Eriksberg
OKRĘGOWA SPÓŁDZIELNIA MLECZARSKA W LIMANOWEJ
Länk

OKRĘGOWA SPÓŁDZIELNIA MLECZARSKA W LIMANOWEJ

Eriksberg
P.P.U.H. TŁOCZNIA MAURER, KRZYSZTOF MAURER
Länk

P.P.U.H. TŁOCZNIA MAURER, KRZYSZTOF MAURER

Eriksberg
RESTAURACJA BARTNA CHATA, GOSPODARSTWO PASIECZNE SĄDECKI BARTNIK
Länk

RESTAURACJA BARTNA CHATA, GOSPODARSTWO PASIECZNE SĄDECKI BARTNIK

Eriksberg
STARY DOM ZDROJOWY W WYSOWEJ (MINERALE - MIERNIK s.j. )
Länk

STARY DOM ZDROJOWY W WYSOWEJ (MINERALE - MIERNIK s.j. )

Eriksberg
UZDROWISKO WYSOWA S.A.
Länk

UZDROWISKO WYSOWA S.A.

Eriksberg
WINNICA WIELICZKA
Länk

WINNICA WIELICZKA

Eriksberg
WINNICA ZAWADKA
Länk

WINNICA ZAWADKA